Για το νερό αποφασίζουν με τη Φωκίδα, όχι για τη Φωκίδα

Χρόνος ανάγνωσης: 3 λεπτά

Υπάρχουν τόποι στην Ελλάδα που σηκώνουν στην πράξη το βάρος της προστασίας των υδατικών πόρων της χώρας. Η Φωκίδα είναι ένας από αυτούς. Κι όμως, το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο συγκεντρώνει κρίσιμες αρμοδιότητες στο κέντρο, χωρίς να διασφαλίζει ουσιαστική και σταθερή συμμετοχή των περιοχών που προστατεύουν αυτόν τον εθνικό πόρο.

Ο ταμιευτήρας του Μόρνου, με χωρητικότητα άνω των 700 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων, υδροδοτεί επί δεκαετίες την Αττική και εξασφαλίζει πόσιμο νερό υψηλής ποιότητας για εκατομμύρια πολίτες. Την ίδια στιγμή, η Φωκίδα στηρίζει σημαντική αγροτική παραγωγή, με εμβληματικό παράδειγμα τον ιστορικό Ελαιώνα της Άμφισσας. Φιλοξενεί πολύτιμα οικοσυστήματα και προστατεύει έναν φυσικό πόρο κρίσιμο για ολόκληρη τη χώρα. Όποιος προστατεύει έναν πόρο εθνικής σημασίας δεν μπορεί να είναι απλός θεατής στον τρόπο με τον οποίο αυτός διαχειρίζεται.

Το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο κινείται σε λάθος κατεύθυνση. Αντιμετωπίζει ένα ζήτημα εθνικής σημασίας ως απλή διοικητική αναδιάρθρωση, αντί να θέτει στο επίκεντρο τη συμμετοχή, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. Οι προβλεπόμενες μορφές εκπροσώπησης δεν αρκούν για να εξασφαλίσουν έναν ουσιαστικό και διαρκή θεσμικό ρόλο στις περιοχές που επωμίζονται την ευθύνη της προστασίας των υδατικών πόρων. Στην πράξη, οι τοπικές κοινωνίες εξακολουθούν να βρίσκονται μακριά από το κέντρο λήψης των αποφάσεων.

Η ανάγκη για αλλαγή δεν είναι απλώς πολιτική. Είναι πρωτίστως θεσμική υποχρέωση. Το άρθρο 24 του Συντάγματος για την προστασία του περιβάλλοντος, η Οδηγία-Πλαίσιο 2000/60/ΕΚ που στηρίζεται στη διαχείριση των υδάτων σε επίπεδο λεκάνης απορροής και στη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών, καθώς και η πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας για τον δημόσιο χαρακτήρα του νερού, υπενθυμίζουν ότι η διαχείριση των υδάτων δεν είναι μια απλή διοικητική διαδικασία. Πολύ περισσότερο όταν κρίσιμες υποδομές και αρμοδιότητες ανατίθενται σε ένα διαφορετικό εταιρικό πλαίσιο λειτουργίας, η ανάγκη για δημόσιο έλεγχο, διαφάνεια και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών γίνεται ακόμη πιο επιτακτική. Το νερό δεν είναι διοικητικό αντικείμενο. Είναι δημόσιο αγαθό, κοινωνικό δικαίωμα, φυσικός πόρος και περιβαλλοντικό κεφάλαιο.

Οι περιοχές που προστατεύουν υδατικούς πόρους στρατηγικής σημασίας δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως παθητικοί αποδέκτες αποφάσεων που λαμβάνονται αλλού. Η Φωκίδα δικαιούται ουσιαστικό και θεσμικά κατοχυρωμένο ρόλο στη διαμόρφωση της πολιτικής για το νερό, ώστε οι αποφάσεις να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται άλλη μία συγκεντρωτική μεταρρύθμιση. Χρειάζεται διαφορετική κατεύθυνση, με επενδύσεις στις υποδομές, ουσιαστική προστασία των λεκανών απορροής, ενίσχυση των δημόσιων φορέων με προσωπικό και τεχνογνωσία και διακυβέρνηση που θα στηρίζεται στη συνεργασία, στη διαφάνεια και στη συνδιαμόρφωση.

Η Φωκίδα δεν ζητά προνόμια. Ζητά έναν μόνιμο και θεσμοθετημένο ρόλο των δήμων και των τοπικών φορέων στις αποφάσεις που αφορούν τον Μόρνο και συνολικά τη διαχείριση των υδατικών πόρων της περιοχής. Αυτό είναι το αυτονόητο για μια περιοχή που επί δεκαετίες στηρίζει την υδροδότηση εκατομμυρίων πολιτών.

Το νερό δεν ανήκει σε καμία κυβέρνηση ούτε μόνο στη δική μας γενιά. Είναι κοινή παρακαταθήκη και θεμέλιο της βιώσιμης ανάπτυξης. Η ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές απαιτεί αποφάσεις με διαφάνεια, συμμετοχή και σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες.

Γιατί για το νερό πρέπει να αποφασίζουμε με τη Φωκίδα και όχι για τη Φωκίδα.

 * Η Λουκία Μαστροπέρρου είναι δικηγόρος , μέλος της ΕΛΑΣ