Η τσέπη των νοικοκυριών και οι καλαμοκαβαλάρηδες

Χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά

Πρόσφατη μελέτη του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών –από τα πιο έγκυρα στη χώρα– ήταν σαφής για την κατάσταση που επικρατεί στην ελληνική κοινωνία. Μερικά από τα ευρήματά της είναι τα εξής:

• Το 68% των νοικοκυριών δηλώνει ότι δυσκολεύεται να καλύψει τις ανάγκες του, έναντι 19% στην Ε.Ε.
• Το εισόδημα από αυτοαπασχόληση εμφανίζει μεγαλύτερη ανισότητα μεταξύ των πηγών εισοδήματος, με τους νέους 16-24 ετών να παραμένουν η ηλικιακή ομάδα με τον υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας.
• Η αγορά εργασίας αποτέλεσε βασικό παράγοντα βελτίωσης των οικονομικών συνθηκών την τελευταία δεκαετία, καθώς η ανεργία υποχώρησε σημαντικά και η απασχόληση αυξήθηκε.
• Η αδυναμία κάλυψης ενεργειακών και στεγαστικών υποχρεώσεων έχει επιδεινωθεί μετά το 2021.
• Η Ελλάδα καταγράφει από τα μεγαλύτερα ποσοστά ιδιωτικών δαπανών υγείας στην Ε.Ε.
• Τα νοικοκυριά με εισόδημα κάτω από το 60% του διάμεσου εισοδήματος δαπανών ξοδεύουν περίπου το 60% των διαθέσιμων πόρων τους για στεγαστικές ανάγκες.
• Ο καθιερωμένος δείκτης μέτρησης ανισοτήτων Gini μειώθηκε από 34,2% το 2015 σε 31,6% το 2025.

Το ΙΟΒΕ αναφέρει ότι κεντρικό σημείο της μελέτης είναι η διαπίστωση ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει καταγραφεί την τελευταία δεκαετία στους βασικούς δείκτες ανισότητας, η καθημερινή εμπειρία μεγάλου μέρους των ελληνικών νοικοκυριών εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από οικονομική ανασφάλεια, περιορισμένες ευκαιρίες και δυσκολία πρόσβασης σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες.

Και συμπεραίνει πως, αν και η γενικότερη οικονομική κατάσταση στη χώρα έχει βελτιωθεί, μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού δυσκολεύεται να βγάλει τον μήνα του. Χιλιάδες οικογένειες έχουν τεράστια δυσκολία να βρουν ένα αξιοπρεπές σπίτι για να στεγαστούν.

Τα συμπεράσματα αυτά του ΙΟΒΕ επιβεβαιώνονται και από όλες τις αξιόπιστες δημοσκοπικές εταιρείες, οι οποίες βρίσκουν στις μετρήσεις τους ότι κύρια προβλήματα των πολιτών παραμένουν χρόνια τώρα η ακρίβεια και το στεγαστικό.

Γι’ αυτό και 8 στους 10 πολίτες δηλώνουν σε όλες τις δημοσκοπήσεις ότι είναι απογοητευμένοι από την οικονομική τους κατάσταση και θεωρούν ότι η χώρα οδεύει προς λάθος κατεύθυνση.

Παρ’ όλα αυτά, πολλοί υπουργοί έχουν χάσει το μέτρο. Ωραιοποιούν την πραγματικότητα, κλείνουν τα μάτια στις δυσκολίες του κόσμου και προσπαθούν να πείσουν την κοινή γνώμη ότι όσοι διαμαρτύρονται είναι «βαλτοί».

Ενδεικτικά αναφέρω ότι βρέθηκε υπουργός να δηλώσει ότι αυτό που συμβαίνει στην Ελλάδα σήμερα είναι η πιο συγκλονιστική περίοδος ευημερίας που έχει ζήσει η χώρα τις τελευταίες δεκαετίες.

Είναι σημαντικό –επαναλαμβάνω– να μη χάνουμε το μέτρο. Θυμίζω ότι η χώρα έχασε, λόγω χρεοκοπίας, το 25% του ΑΕΠ και έκανε αιματηρές θυσίες για να εφαρμόσει επί μία δεκαετία τα τρία μνημόνια που έπρεπε να ακολουθήσει για να βγει στις αγορές.

Άρα ξεκίνησε το 2019 από πολύ χαμηλή βάση σε σχέση με όλη την Ε.Ε. και ήταν επόμενο και να επιτύχει μεγαλύτερα ποσοστά ανάπτυξης από τις χώρες που δεν είχαν χρεοκοπήσει, και να δημιουργήσει εκατοντάδες χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας, αφού περίπου ένα εκατομμύριο πολίτες είχαν χάσει τη δουλειά τους την εποχή της αναπροσαρμογής και της ύφεσης.

Ωστόσο, εξακολουθούν σήμερα οι πολίτες –ιδιαίτερα του ιδιωτικού τομέα– να έχουν χαμηλότερο εισόδημα απ’ ό,τι είχαν 15 χρόνια πριν ενώ, όπως λέει και η έκθεση, μεγάλο μέρος του πληθυσμού ξοδεύει ακόμη και το μισό μηνιαίο εισόδημά του για να ζήσει σε ένα αξιοπρεπές σπίτι.

Οι νέοι μάλιστα –όσοι έχουν δουλειά–, που σε συντριπτικό ποσοστό βγάζουν λιγότερα από 800 ευρώ τον μήνα καθαρά και εξακολουθούν μέχρι τα 30 να φιλοξενούνται στο σπίτι των γονιών τους, αισθάνονται παραπεταμένοι και συχνά οργισμένοι, διότι αντιλαμβάνονται ότι το να αποκτήσουν κάποτε το δικό τους σπίτι είναι ανεκπλήρωτο όνειρο.

Προσφάτως, σοβαρή έρευνα ζητούσε να μάθει από τους πολίτες που είχαν ψηφίσει Ν.Δ. το 2023 και τώρα δεν την ψηφίζουν, για ποιο λόγο άλλαξαν την επιλογή τους. Σε ποσοστό 54% απάντησαν ότι δεν είναι ικανοποιημένοι από την οικονομική τους κατάσταση σήμερα.

Μεγάλο ποσοστό των ψηφοφόρων της Ν.Δ. εκτιμούσε ότι μέσα στη δεύτερη τετραετία Ν.Δ. θα είχε καλύψει μέρος των περιουσιακών στοιχείων που έχασε με τα μνημόνια, αλλά διαψεύστηκε.

Με αυτά τα δεδομένα, το να κουνούν κάποιοι κυβερνητικοί το δάχτυλο σε όσους ασκούν κριτική στην κυβέρνηση και να προσπαθούν να πείσουν τους πολίτες ότι θα έπρεπε να πανηγυρίζουν για την κατάσταση που βιώνουν πάει πολύ. Ευτυχώς, κάποιοι με μεγάλη εμπειρία ζητούν από τους υπουργούς που βλέπουν παντού θαύματα να «ξεκαβαλικέψουν». Ως γνωστόν, η αλαζονεία προηγείται της πτώσης.

* Ο Νότης Παπαδόπουλος είναι δημοσιογράφος – στέλεχος στην εφημερίδα Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ